Dit jaar had ik, Lotte Wijsman het voorrecht om iPRES bij te wonen, hét internationale congres op het gebied van digitale preservering. iPRES brengt ieder jaar onderzoekers, archivarissen, ontwikkelaars, beleidsmakers en andere digital-preservationliefhebbers van over de hele wereld samen. Het is dé plek waar je hoort welke uitdagingen anderen tegenkomen, welke oplossingen ze hebben gevonden, en welke experimenten er gaande zijn. Voor mij voelt iPRES altijd een beetje als thuiskomen in een community die allemaal een enthousiasme hebben voor bestandsformaten, iets wat je zeker niet overal kan vinden.

Dit jaar was het congres iPRES in Wellington. Het was een enorm vol programma, gevuld met interessante sessies. Je kunt je dagen vullen met onder andere presentaties, panelgesprekken, lightning talks en Birds of a Feather (BoF)-sessies. BoF-sessies zijn een van mijn favorieten, waar je juist het gesprek rondom een bepaald onderwerp met elkaar aan gaat. Zelf was ik ook naar een BoaF sessie gegaan waarin twee onderwerpen werden besproken: cyber security en duurzaamheid (klimaat). Deze sessies zijn altijd zeer interessant omdat je van diverse deelnemers hoort wat hun situatie is en hoe zij erin staan. Dit levert altijd meerdere perspectieven en daarmee inzichten op.

Een ander geliefd onderdeel van iPRES zijn de games-sessies. Veel mensen werkzaam in digital preservation houden zelf van gamen en vinden het daarom ook erg leuk om deze zelf te bouwen. Er worden elk jaar nieuwe games gebouwd die vaak verrassend leerzaam zijn. Een overzicht van veel van deze creaties staat op de website van Remco van Veenendaal (preservia.nl).

Zelf heb ik dit jaar vooral veel inspiratie gehaald uit de sessies over webarchivering. Ik merk dat webarchieven steeds meer aandacht krijgen, zeker nu er zoveel waardevolle informatie online exclusief digitaal verschijnt. Interessant vond ik vooral de voorbeelden van hoe je webarchiefmateriaal toegankelijker kunt aanbieden, bijvoorbeeld als dataset. Met tools als Jupyter Notebooks kun je daarna analyses uitvoeren op dit soort collecties, een ontwikkeling die enorm veel potentie heeft. Op GLAM Workbench is steeds meer hierover te vinden, voor wie verder wil duiken in methoden en voorbeelden.

Experimenteren

Een van de meest indrukwekkende presentaties kwam van Cynde Moya (Swinburne University of Technology). Zij vertelde over het herstellen van Metabody, een hybride internet/CD-ROM-kunstwerk. Het was een kijkje in de keuken met emulatie, en ook een reminder dat digitale kunstwerken vaak veel complexer zijn dan ze op het eerste gezicht lijken. Het experimenteren met software, hardware en allerlei tools.

Die lijn van ‘experimenteren’ liep door in de sessie waarin Leontien Talboom en Chris Knowles spraken over floppy disks. Hun onderzoek naar variabiliteit in beeldvorming was een eyeopener. Floppy disks lijken zulke simpele objecten, maar de variatie kan enorm zijn, waardoor maatwerk bijna altijd nodig is. Leontiens blogs hierover zijn absoluut een aanrader (medium.com/@lkt39). Hier is ook de blog te vinden over het breien van de op het congres inmiddels graag geziene digital preservation truien! ! Ook is er laatst op BBC een artikel over verschenen, waarin zowel Leontien als Chris worden geïnterviewd over dit onderwerp.

Een digitaal land

De keynote die me het meest geraakt heeft, was die van Simon Kofe, minister van Transport, Energie, Communicatie en Innovatie van Tuvalu. Tuvalu staat voor een existentiële bedreiging door de stijgende zeespiegel. Terwijl ze alles doen om fysieke verwoesting tegen te gaan, bereiden ze zich ook voor op een toekomst waarin het land misschien niet meer fysiek bestaat. Daarom werkt Tuvalu aan ’s werelds eerste digitale land. Zoals ze zelf mooi zeggen op de website:

By recreating its land, archiving its culture, and digitising its government, Tuvalu can exist as a nation even after its land is no more. Our digital migration has begun.

Er is een gedetailleerde 3D scan, die ook in de toekomst geraadpleegd kan worden om te zien waar land is verdwenen en om te voorspellen ook wat de volgende verdwijnende plek zal zijn. Maar er wordt ook gekeken naar andere vervangingen van praktische functies, zoals een digitale identiteit waardoor mensen online bijvoorbeeld kunnen stemmen.

De 3D scan en meer informatie kan je hier vinden: https://www.tuvalu.tv/

Waarom iPRES?

Naast al deze interessante onderwerpen is iPRES ook een erg sociaal congres, waar je elkaar uitgebreid spreekt in de pauzes, bij het avondeten, of met een drankje. Juist dit zijn de momenten waarop presentaties landen, ideeën tot leven komen, en nieuwe samenwerkingen ontstaan. Het leggen van deze verbindingen kan je vervolgens mee naar huis nemen, waar je terugkomt met veel inspiratie om bepaalde zaken aan te stippen of al aan te passen in de eigen organisatie. En je opgebouwde netwerk? Die spreek je vervolgens door het jaar heen. Inmiddels heb ik sinds terugkomst al wat uitwisselingen gehad, die ook zeker weer later worden opgepakt. En gelukkig is iPRES volgend jaar iets minder ver reizen. Het is dan namelijk in Kopenhagen!