Terminologiebronnen: wat is er in ontwikkeling?
- 9 jan
- Ellen Fooij
- 1
- 11
- 807
Voor iedereen die bezig is met het linken van informatie aan terminologiebronnen en zich aan het oriënteren is op de nu beschikbare bronnen kan het aanbod nog vrij overweldigend zijn en de keuze lastig. Tegelijkertijd blijkt uit mijn enquête (zie bijlage) van vorig jaar dat er op het gebied van bepaalde termen nog een behoefte leeft en er geen bron van lijkt te zijn. Categorieën van archiefbeschrijving en regio- en cultuurgebonden erfgoed werden vaak genoemd. Maar op de netwerkdag 'De ruggengraat van het verbinden: werken met termen' van het Netwerk Digitaal Erfgoed heb ik toch veel geluiden gehoord over terminologiebronnen die in ontwikkeling zijn. Het lijkt mij dus handig om een overzicht te hebben van deze terminologiebronnen, zodat personen en instellingen die hiermee bezig zijn beter kunnen inschatten welke bronnen er beschikbaar gaan zijn. Mijn vraag is dus: welke terminologiebronnen zijn in ontwikkeling, en waar kunnen we deze ontwikkelingen volgen?
Bijlagen
| titel | toegevoegd | door | opties | |
|---|---|---|---|---|
| Uitkomsten_enqu_te_gebruik_van_terminologiebronnen.docx | 9 jan |  |
Reacties
Dag Ellen,
Een leuke, uitdagende en interessante vraag. Terminologie is altijd wel een 'dingetje' binnen ons vakgebied. Jammer genoeg kan ik je niet koppelen aan een andere terminologiebron.
Maar wat je wellicht wel interessant vindt is dat er een Nederlandse standaard is voor het beschrijven van begrippen, de NL-SBB. En dat deze ook op de 'Pas toe leg uit' lijst staat van het Forum Standaardisatie. Meer informatie daarover kun je hier terugvinden: NL-SBB | Forum Standaardisatie
Ik heb zelf nog niet met de standaard gewerkt, maar het geeft wel handvatten om eenduidig begrippen te beschrijven. Ik hoop dat ik, ondanks dat ik je vraag niet heb beantwoordt, je toch een beetje verder heb geholpen.
Dag Ellen,
Vanuit het Discovery Museum in Kerkrade ben ik bezig met de doorontwikkeling van een (steenkolen)mijnbouwthesaurus (waarvan de basis in 2015 gelegd is), en hoop deze dit jaar te kunnen publiceren.
“Publicatie Mijnbouwthesaurus”
Als lijm om alle digitale erfgoedinformatie over dit thema aan elkaar te verbinden wordt gebruik gemaakt van de mijnbouwthesaurus. Deze werd in een eerder stadium al in concept ontwikkeld door de betrokken projectpartners Discovery Museum en het Nederlands Mijnmuseum en vormde al het raamwerk voor de huidige website Demijnen.nl. Chantal Frints, dataspecialist van de Datawerkplaats bij het Discovery Museum gaat aan de slag met de verkenning van de publicatie van deze thematische thesaurus via het Termennetwerk:
(uit: Notitie doorstart demijnen.nl (van Wouter Daemen); “NDE-compatibele ‘doorstart’ thematisch dienstenplatform demijnen.nl.”)
Daarnaast hopen we in de loop van dit jaar ook aan de slag te gaan met “Regiotermen Limburg”, naar voorbeeld van Regiotermen Fryslan, als lokale terminologiebron.
Ik weet echter zo (nog) niet waar deze ontwikkelingen te volgen zullen zijn.
Dag @jasperslob, misschien beantwoordt het inderdaad niet helemaal mijn vraag, maar het kan zeker nuttig zijn voor mensen die hier op zoek zijn naar standaarden om het op wat voor manier ook in te zetten. Dus dank voor je bijdrage!
Dag @cbgfrints, dankjewel voor je concrete bijdrage, ik ben zeer benieuwd naar beide thesauri. Ook ben ik benieuwd of er naast Fryslan en Limburg nog meer regio's bezig zijn met regiotermen!
Hou ook het blog van NDE in de gaten voor toevoegingen aan het NDE Termennetwerk:
Als bibliothecaris ben ik vanzelfsprekend ook gewend om concepts, begrippen, thesaurustermen te koppelen aan documenten of content.
Voor de uitdaging "de juiste informatie / content, op het juiste moment, in de juiste vorm bij de juiste rol of persoon, op het gebruikte device krijgen” is er behoefte aan een nog meer en gedetailleerdere thesaurus met scherp gedefinieerde verklaringen.
Dit komt feitelijk neer op kennismanagement, waarbij de kenniscondensaat, gelabeld wordt met een term die deze uitleg vertegenwoordigd. Daarnaast worden nog andere termen (als begrippenkader) toegevoegd om de term binnen de juiste context te houden.
De content of document waarin definitie voorkomt, wordt uiteraard als bronvermelding aangeduid. Daarnaast zou het stuk - wanneer het relevant is - ook voorzien kunnen worden met de desbetreffende term. Zo is meteen het cirkeltje - binnen kennismanagement - weer rond.
De hiervoor benodigde woordenschat zal grotendeels intern zijn, maar zal mogelijk - als het aan mij ligt - tzt ook deels beschikbaar gemaakt kunnen worden via de Thesaurus Politiekunde: https://thesaurus.politieacademie.nl/
Binnen ORI-A, een archiefstandaard voor het duurzaam bewaren van raadsinformatie, houden we een paar thesauri/begrippenlijsten bij (te vinden op ori-a.nl/begrippenlijsten). Denk aan een lijst met types vergaderstukken, rollen die iemand kan innemen binnen een vergadering, of soorten vergadering ('raadsvergadering', 'presidium', etc.). Deze lijsten komen voor 90% procent uit het oorspronkelijke ORI informatiemodel, ontwikkeld door de VNG.
Het ironische is dat we deze begrippenlijsten niet eens per se willen beheren, of iig niet 100%, mede omdat we inhoudelijk geen vakexperts zijn. Probleem is dat we tot nu toe geen geschikte partij hebben gevonden om het beheer volledig of gedeeltelijk aan over te hevelen — of eigenlijk, geen (financieel) stabiele partij.
Aangepast op 5 februari
Vanuit mijn lidmaatschap aan de MDTO beheergroep bekommer ik me ook over de MDTO begrippenlijsten. Deze kunnen mijn inziens aardig wat liefde gebruiken, zowel qua interne volledigheid, als in algehele reikwijdte. Ik kan me zelfs niet helemaal herkennen in de openingspost, waarin wordt gesteld dat het aanbod "overweldigend" is. Het lijkt mij juist dat voor het metadateren van overheidsinformatie in Nederlandse context niet gigantisch veel bestaat, maar eerlijk gezegd ben ik vrij nieuw in de terminologiebronnen-wereld, dus misschien zie ik veel over het hoofd.
Ik ben in die context nu bezig met kijken of COARS access right, een lijst om afschermingen te regelen, misschien gecombineerd kan worden met MDTO. Dat is een internationaal project, maar alle termen zijn wel in het Nederlands beschikbaar, alhoewel de vertaling IMO soms beter kan.
Rijnder,
Qua metadateteren van overheidsinformatie, helpt TOOI (volgens mij beheerd door KOOP) als model met hun waardelijsten? (NB: wanneer is een waardelijst een terminologiebron?)
Vanuit ODISSEI/SURF/KB/NDE wordt er voor toegang tot datasets (met datasetbeschrijvingen op basis van DCAT 3 AP NL) gekeken naar de toepassing van Open Digital Rights Language (ODRL).
TOOI helpt zeker, en ik hoop dat dat initiatief zal groeien, ondanks recente turbulentie binnen KOOP.
ODRL kende ik nog niet, ziet er interessant uit!
Als informatiemanager bij een museum zie ik het als mijn opdracht om de verschillende informatiebronnen onderling te verbinden m.b.v. terminologiebronnen. Ons werkterrein ligt op het snijvlak van 20e eeuw, discriminatie en vervolging, dagelijks leven. Omdat informatiebronnen zich niet aan organisatiegrenzen houden en terminologiebronnen bruikbaarder worden naar mate er meer organisaties mee werken, streef ik ernaar termen die mijn organisatie gebruikt, maar waarvoor geen externe terminologiebron beschikbaar is, open online toegankelijk te maken, waarschijnlijk als de Anne Frank thesaurus. Uitdaging blijft dan hoe instellingen terminologiebronnen onderling verbinden zodanig dat gebruikers dat netwerk kunnen navigeren.
@Bob Coret wanneer is een waardelijst een terminologiebron?
Wanneer de waarde gedefinieerd is.
@Rijnder Wever Het ironische is dat we deze begrippenlijsten niet eens per se willen beheren, of iig niet 100%, mede omdat we inhoudelijk geen vakexperts zijn.
Ik denk al jaren dat dit de kern van het probleem is, waarmee we decennia mee worstelen. De Inspectie Overheidsinformatie is hierover in 'Een dementerende overheid?' (2005) en 2.0 (2021) ook duidelijk over.
De 'contentmakers' hebben geen feeling met deze materie, maar zijn wel inhoudelijk vakexperts. Ze zien niet dat je er niet bent met alleen de vastlegging an sich. De 'softwaremakers' zien de noodzaak en vullen van lieverlee, wat ze denken nodig te hebben. Oftewel de C uit de oorspronkelijke ICT, communicatie ontbreekt bij de informatie ('contentmakers') communicatie technologie ('softwaremakers').
De voor de hand liggende oplossing is: De 'contentmakers' en 'softwaremakers' moeten weer met elkaar om tafel.
En de opleiding die dit kan begeleiden - toevallig de mijne - moet opnieuw leven in geblazen worden.