Overdracht van rechten en licenties

Om auteursrechtelijk beschermd materiaal te kunnen gebruiken is in veel gevallen toestemming nodig. Deze worden via een overdracht van rechten of een overeenkomst (licentie) geregeld.

Overdracht

Bij een overdracht van rechten gaat het auteursrecht over van de ene rechtenhebbende naar een andere.

• Vormvereiste (Akte van overdracht): een overdracht uitsluitend geldig via een schriftelijke akte die door de overdrager is ondertekend. Een mondelinge afspraak of een gewone factuur is juridisch niet voldoende voor een eigendomsoverdracht (er is in dat geval hoogstens sprake van een licentie).

• Persoonlijkheidsrechten: Bij een overdracht worden alleen de exploitatierechten overgedragen. De persoonlijkheidsrechten (zoals het recht op naamsvermelding) blijven altijd bij de oorspronkelijke maker rusten, al kan de maker hier in de overdrachtsakte wel gedeeltelijk afstand van doen.

Overheid en inkoopvoorwaarden (ARVODI / ARBIT) Bij het inhuren van externe partijen (zoals fotografen, vormgevers of onderzoekers) via algemene inkoopvoorwaarden zoals de ARVODI (Algemene Rijksvoorwaarden voor het verstrekken van opdrachten tot het verrichten van Diensten), worden alle auteursrechten standaard overgedragen aan de opdrachtgever, tenzij hier in de overeenkomst expliciet van wordt afgeweken.

Schenkings- en bruikleenovereenkomsten Bij een schenking of bruikleen van fysieke archiefstukken of erfgoedobjecten gaan de auteursrechten niet automatisch mee over. In de overeenkomst moet expliciet worden vastgelegd of:

• De auteursrechten volledig worden overgedragen (via een akte);

• Er een licentie (gebruiksrecht) aan de instelling wordt verleend;

• De rechten bij de schenker/derden blijven rusten.

Licentie

Bij een licentie blijft het auteursrecht in handen van de rechthebbende, maar krijgt de gebruiker (bijvoorbeeld een archiefinstelling) toestemming om het werk onder bepaalde voorwaarden te gebruiken.

• Exclusieve licentie: Alleen de licentienemer mag het werk op de afgesproken manier gebruiken (vereist eveneens een schriftelijke akte).

• Niet-exclusieve licentie: De rechthebbende mag dezelfde toestemming ook aan andere partijen geven (kan ook mondeling of stilzwijgend zijn).

• Collectieve licenties: Licenties die centraal worden verstrekt door een Collectieve Beheersorganisatie (CBO) voor het gebruik van grotere categorieën werken.

• Publieke licentie: De rechthebbende kan er ook voor kiezen om via een Creative Commons-licentie toestemming te geven voor het gebruik van de werken voor iedereen in de wereld.