Vers van de preserveringpers #10 (juli-augustus 2026): drie updates, twee oproepjes en AI-nieuws
- 31 aug
- Remco van Veenendaal
- 218
Een tweemaandelijks blog over digitale preservering in en om het Nationaal Archief
Welkom bij dit blog over digitale preservering in en om het Nationaal Archief (NA). In deze blogreeks informeer ik je steeds over ontwikkelingen rondom digitale preservering bij het NA en wat me verder de afgelopen twee maanden in ons vakgebied opviel. Ik sluit af met preserveringnieuws van mijn AI-agent. Feedback is welkom. Andere edities van 'Vers' vind je via deze zoeklink https://kiacommunity.nl/welcome/search?search%5Bkeyword%5D=preserveringpers.
Inhoud
- Archiefwet 2026 en handreiking preserveren
- Preservicaupgrade en maatwerkschil
- Steun voor Preservation Watch
- Oproep voor hulp bij nieuwe videoclipparodie
- Teaser: versterking gezocht voor team Preservation
- Nieuws van mijn AI-agent
Update 1) Archiefwet 2026
Het kan je haast niet ontgaan zijn. Wat lang Nieuwe Archiefwet of Archiefwet 202X heette, mag je nu echt Archiefwet 2026 noemen. Lees hier waarom. Op 1 januari 2027 is deze van kracht. We werken mee aan een te verschijnen handreiking Preserveren die je kan helpen bij het uitvoeren van de Archiefwet 2026. Ook kun je een nieuwe versie van ons preserveringsbeleid (Preservation Policy) verwachten, gebaseerd op de NDE Wegwijzer Duurzaamheidsbeleid (beheerd door RCE).
Voor de volledigheid: op de website van het NA vind je een themapagina Archiefwet 2026, en het Leerhuis Informatiehuishouding biedt een podcastserie Archiefwet 2026 aan.
Update 2) Preservica
De kern van ons e-depot heeft een upgrade gekregen. We draaien nu Preservica 6.9 Enterprise on-Premise. Ik kondigde deze upgrade aan in vers #6. Nu deze belangrijke stap achter de rug is, kunnen we verder upgraden naar de meest recente versie. Team Preservation ondersteunt dit proces o.a. door functionele tests uit te voeren. We passen onze processen waar nodig aan. Zo komen bepaalde rapporten nu anders uit Preservica. Prettig is, dat we van onze collega's horen, dat de combinatie van de nieuwe Preservica en onze maatwerkschil* sneller ingest dan voorheen.
(*) We ontwikkelden een maatwerkschil voor ons maatwerk. Door de jaren heen hadden we heel wat maatwerk ontwikkeld. Kort uitgelegd past dat niet meer in de nieuwe Preservicaversies. Via de maatwerkschil doen we nu ongeveer dit: voorbewerking (maatwerk), Preservica-API's aanroepen (standaard werkstromen), nabewerking (maatwerk).
Update 3) Preservation Watch
Ik wil graag mijn steun uitspreken voor de oproep van Eva van den Hurk - van ’t Klooster van het Regionaal Historisch Centrum Eindhoven: de terugkeer van de gezamenlijke Preservation Watch.
Wat mij betreft laten we dit niet alleen terugkeren, maar pakken we het ook groter aan. Om pragmatische redenen deed de NDE Preservation Watch vooral aan technology watch. Dat leverde waardevolle resultaten op. In aanvulling op de oproep van Eva denk ik dat we ook meerwaarde en kostenefficiëntie kunnen halen uit het monitoren van de andere onderdelen van de originele Preservation Watch van het Europese PLANETS-project. Dat idee zat ook al in de papers https://doi.org/10.17605/OSF.IO/KQ6HM en https://doi.org/10.17605/OSF.IO/RD7VS.
Stel dat we kennis en ervaring met elkaar delen over onze collectieprofielen, gebruikersgroepen, (preserverings)beleid, leveranciers en dus ook technologie. Dan kunnen we nationale trends ontdekken, bespreken of die een risico vormen en zo nodig oplossingen ontwikkelen. Je kunt vervolgens zelf de meest geschikte oplossing voor jouw specifieke situatie of organisatie (laten) implementeren. We weten dan ook nog beter dan nu, wie je kunt bellen als je tegen een nieuwe uitdaging aanloopt. Wie moet je bijvoorbeeld voor kennis en ervaring bellen als je voor het eerst LiDAR-scans aangeboden krijgt? Denk mee: e-mail Eva of doe mee tijdens WDPD.
Oproep 1) videoclipparodie
We doen verantwoordelijk werk, maar de boog kan niet altijd gespannen staan. Soms moet je ook even wat creatiefs doen. Zoals een parodie van een videoclip maken. Voor World Digital Preservation Day 2023 en 2025 maakten we parodieën van videoclips: De Bennies - Everlasting en The Dutch Digital Heritage Band - Preserve You.
Hierbij mijn oproep om te helpen bij een derde parodie, voor WDPD 2027. Er meldden zich vorig jaar al spontaan mensen aan. Misschien heb jij ook zin om mee te doen. Dat kan op allerlei vlakken: muziek, zang, dans, acteren, filmen, regisseren, setbouw, projectleiding, visagie, videobewerking, muziek afmixen, etc. En niet onbelangrijk: samen kiezen welke videoclip we gaan parodiëren.
Een belangrijke randvoorwaarde alvast: zorg dat je net voor de zomer en vooral eind augustus, in september en begin oktober 2027 (vrije) tijd aan dit project kunt besteden. Want dat zijn normaal gesproken de maanden waarin we, na alle voorbereidingen, opnames maken en het produceren begint. En weet: er is bewust nauwelijks budget, dus veel ruimte voor creatieve oplossingen.
Oproep 2) versterking voor team Preservation
Oproep 2 is meer een teaser. Want op korte termijn verwacht ik een vacature en mogelijk ook een tijdelijke klus te publiceren voor versterking van het team Preservation. Let op werkenvoornederland.nl en de communicatiekanalen van het NA.
Nieuws van mijn Mistral Vibe nieuwsagent, met eindredactie door mijzelf
Nederland
1. Nationaal Archief publiceert eerste modules voor duurzame toegankelijkheid van chatberichten
2. Netwerk Digitaal Erfgoed deelt lessen uit cursus Duurzaam bewaren van digitale collecties
3. Westfries Archief deelt kennis over duurzaam beheer van digitale ruimtelijke plannen
4. DANS verzorgde masterclass Advocacy Skills voor Data Stewards: het gaat ook om mensen, niet alleen om data
Europa
1. De Europese Commissie heeft haar jaarlijkse State of the Digital Decade-rapport uitgebracht. Daarin staat de voortgang richting de Europese doelen voor de digitale transformatie voor 2030.
https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/2026-state-digital-decade-package
2. EU accepteert plan van X (Twitter) om digitale contentschendingen (volgens de Digital Services Act) te herstellen
3. EU verwelkomt stappen van Apple om te voldoen aan Digital Markets Act
4. EU-parlement geeft groen licht voor digitale euro
https://newsbit.nl/europees-parlement-geeft-groen-licht-voor-digitale-euro/
Wereldwijd
1. Sony stopt met verkoop van games op schijf in 2028 - ook een uitdaging voor digitale preservering
2. Rode Kruis lanceert fase 2 voor digitaal embleem in cyberspace
3. Nieuwe versie van de Encoded Archival Standards (EAS) Suite gepubliceerd door de Technical Subcommittee on Encoded Archival Standards (TS-EAS) van de Society of American Archivists (SAA)
https://openpreservation.org/news/opf-is-supporting-the-updated-eas-suite-now-available/
4. Betaversie van het vernieuwde PRONOM-bestandsformaatregister online, deel je feedback met The National Archives (V.K.)
https://www.dpconline.org/news/explore-the-new-pronom-beta-and-share-your-feedback
Agenda
- 7 september, Museumvereniging: Cursus ‘Duurzaam bewaren van je digitale collectie’, Middelburg, https://museumvereniging.nl/agenda/cursus-duurzaam-bewaren-van-je-digitale-collectie/
- 21-25 september, iPRES 2026, Kopenhagen, https://ipres2026.dk/
- 24 september, Webinar E-mailarchivering: van overvolle mailbox naar duurzame toegankelijkheid, webinar, https://www.nationaalarchief.nl/archiveren/agenda/webinar-e-mailarchivering-van-overvolle-mailbox-naar-duurzame-toegankelijkheid
- 7 oktober, EOSC EDEN Curation Workshop, Leuven, https://eden-fidelis.eu/blog/1st-eosc-eden-curation-workshop-leuven-belgium-gathering-experts-build-european-curation-and
Bonus
Met een abonnement op de maillijst https://www.jiscmail.ac.uk/cgi-bin/wa-jisc.exe?A0=DIGITAL-PRESERVATION krijg je nieuws uit de wereld van digitale preservering direct in je mailbox.
Tot de volgende vers!